Η ιλαρά είναι ιογενής λοίμωξη υψηλής μεταδοτικότητας που οφείλεται στον ιό της ιλαράς,ο οποίος ανήκει στην ομάδα των παραμυξοϊών του γένους Morbillivirus.Eίναι παθογόνος μόνο για τους ανθρώπους.

Επιδημιολογία:

Στην προ των εμβολίων εποχή,η νόσος προκαλούσε κάθε 2-5 χρόνια επιδημίες διάρκειας 3-4 μηνών με περίπου 6 εκατ. θανάτους ανά έτος παγκοσμίως.Η χρήση του εμβολίου μειώνει τις επιπτώσεις της ιλαράς άνω του 95%,Σήμερα η νόσος προσβάλλει μη εμβολιασμένα παιδιά και ενήλικες.

Κλινική εικόνα:

Α.Καταρροϊκό στάδιοΧαρακτηρίζεται από υψηλό πυρετό συνήθως κακουχία,ρινική καταρροή,πταρμό,βήχα,φαρυγγαλγία,επιπεφυκίτιδα.Τα συμπτώματα αυτά επιδεινώνονται και φτάνουν στο αποκορύφωμα τους όταν εμφανισθεί το εξάνθημα.Χαρακτηριστικές της νόσου είναι οι κηλίδες του Koplic,μικρά λευκωπά στίγματα,που εμφανίζονται 1-2 μέρες πριν την έκθυση του εξανθήματος και εντοπίζονται στο βλεννογόνο της παρειάς αντίστοιχα προς τους κάτω γομφίους.

Β.Εξανθηματικό στάδιοΤο εξάνθημα εμφανίζεται μετά τις 4 μέρες από την έναρξη της νόσου και ξεκινά από τα αυτιά και το πρόσωπο.Επεκτείνεται προς τον κορμό και τα άκρα,στις παλάμες και στα πέλματα.Πρόκειται για κηλιδοβλατώδες εξάνθημα ,το οποίο αρχικά είναι αραιό αλλά στη συνέχεια πυκνώνει..Διαρκεί 3-7 ημέρες και ακολούθως υποστρέφει με καστανόχρωμο χρωματισμό και λεπτή απολέπιση.Απυρεξία και βελτίωση παρατηρούνται μερικές ημέρες μετά την εμφάνιση του εξανθήματος,ο βήχας όμως παραμένει.

Επιπλοκές:

Η ανοσολογική κατάσταση,η θρέψη,η ηλικία,η άμεση επικοινωνία με το γιατρό επηρεάζουν την έκβαση της λοίμωξης.Περίπου 30% των περιπτώσεων ιλαράς έχουν μία η περισσότερες επιπλοκές,συχνότερα σε παιδιά κάτω των 5 ετών και σε ενήλικες άνω των 20 ετών,στο πεπτικό,αναπνευστικό και το κεντρικό νευρικό σύστημα.

  • Αναπνευστικό-ΩΡΛΠνευμονία(συχνώτερη αιτία θανάτου),βρογχιολίτιδα croup,οξεία μέση πυώδης ωτίτιδα,ιγμορίτιδα.
  • Νευρικό .Εγκεφαλίτιδα(σε εφήβους και ενήλικες με εμέτους ,κεφαλαλγία,σπασμούς κ.α. νευρολογικά συμπτώματρα) και υποξεία σκληρυντική παρεγκεφαλίτιδα(σπάνια επιπλοκή).
  • ΓαστρεντερικόΔιάρροια,ηπατίτιδα,μεσεντέριος λεμφαδενίτιδα.
  • ΟφθαλμοίΙογενής κερατίτιδα.
  • ΚύησηΑποβολή,πρόωρος τοκετός,ελλιποβαρές νεογνό.

Ο ιός εισέρχεται στον οργανισμό από το αναπνευστικό σύστημα και μεταδίδεται αερογενώς από άτομο σε άτομο με σταγονίδια η με άμεση επαφή από μολυσμένες εκκρίσεις.Παρουσιάζει πολύ υψηλή μεταδοτικότητα που γίνεται 4 ημέρες πριν την εμφάνιση του εξανθήματος και έως 4 ημέρες μετά, με χρόνο επώασης 10- 12 ημέρες.

Απομονώνεται στο αίμα ,στις εκκρίσεις και στον προσδιορισμό αντισωμάτων.Τα IgM αντισώματα θετικοποιούνται κατά την οξεία λοίμωξη,παραμένουν έως 2 μήνες και αντικαθίστανται από τα IgG ,τα οποία παραμένουν για πολλά χρόνια.Όλα τα άτομα που δεν έχουν νοσήσει η εμβολιασθεί μπορούν να νοσήσουν.Η φυσική νόσηση προσφέρει ισόβια ανοσία.Βρέφη από άνοσες μητέρες προστατεύονται μέχρι 6-9 μηνών.

Η πρόληψη γίνεται με εμβολιασμό στην ηλικία των 12-15 μηνών και 4-5 ετών.

ΕΚΤΑΚΤΑ ΜΕΤΡΑ:

Σύμφωνα με το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών,παιδιά έφηβοι και ενήλικες που έχουν γεννηθεί μετά το 1970 και δεν έχουν ιστορικό νόσου πρέπει να εμβολισθούν σε δύο δόσεις εμβολίου.

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΚΑΙ ΛΟΙΠΑ ΜΕΤΡΑ:

Ειδική θεραπεία δεν υπάρχει,Ανάπαυση,αντιπυρετικά,ενυδάτωση.Η βιταμίνη Α για 2 ημέρες μειώνει την παιδική νοσηρότητα και χρησιμοποιείται σε παιδιά με υποθρεψία ,στις αναπτυσσόμενες χώρες.

Δήλωση του κρούσματος,περιορισμός επαφής του νοσούντος με ευπαθή άτομα κυρίως εγκύους και βρέφη.Εμβολιασμός των στενών επαφών ,εάν γίνει σε 72 ώρες από την έκθεση στον ιό ,προσφέρει ικανοποιητική προστασία.