Όλοι θέλουμε να βιώνουμε ευχάριστα συναισθήματα. Θέλουμε να νιώθουμε ότι οι σημαντικοί άνθρωποι στη ζωή μας μας αγαπούν και ότι μπορούμε να πραγματοποιήσουμε τους στόχους μας. Παρόλα αυτά, υπάρχουν πολλά γεγονότα της καθημερινότητας (π.χ. πίεση στη δουλειά, δυσκολίες στις διαπροσωπικές σχέσεις, αποτυχίες σε εξετάσεις) που μας κάνουν να νιώθουμε δυσάρεστα και να κάνουμε αρνητικές σκέψεις.

Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να νιώθουμε αβοήθητοι και με λιγότερη ενέργεια, να είμαστε επικριτικοί με τον εαυτό μας και τους γύρω μας, να αφήνουμε να περάσουν απαρατήρητα πράγματα και γεγονότα που παλαιότερα μας πρόσφεραν χαρά καθώς και να αναβάλλουμε ή να παραμελούμε τις υποχρεώσεις μας. Το πιο ανησυχητικό από όλα, βέβαια, είναι ότι με την πάροδο του χρόνου καταλήγουμε να πιστεύουμε ότι «οι καταστάσεις είναι δύσκολες, δεν μπορούν να αλλάξουν και ότι ούτε εμείς μπορούμε να κάνουμε κάτι για να τις ξεπεράσουμε». Τα καλά νέα είναι ότι η παραπάνω άποψη δεν αντικατοπτρίζει την πραγματικότητα. Το πρώτο βήμα για να ξεπεράσουμε τις δυσκολίες της καθημερινότητα είναι να εντοπίσουμε τις αρνητικές μας σκέψεις, οι οποίες μας οδηγούν σε παγίδες όπως οι παρακάτω:

  • Όλα ή Τίποτα: Το να ερμηνεύουμε τα γεγονότα έχοντας στο μυαλό μας μόνο δύο κατηγορίες (π.χ. άσπρο-μαύρο, επιτυχία-αποτυχία). “Δεν τα πήγα καλά στα μαθηματικά. Είμαι μια πλήρης αποτυχία”
  • Υπεργενίκευση: Το να θεωρούμε ότι ένα μεμονωμένο αρνητικό γεγονός είναι ένδειξη ότι όλα θα κυλήσουν αρνητικά. “Δεν τα πήγα καλά στη συνέντευξη σήμερα. Δε θα βρω ποτέ δουλειά”
  • Απαξίωση του θετικού: Το να εστιάζουμε σε πράγματα που πήγαν στραβά, μεγενθύνοντας τη σημασία τους και να απορρίπτουμε ή να υποβαθμίζουμε κάθε θετικό γεγονός, κάνοντας το να φαίνεται μικρό και ασήμαντο. “Δεν τα πήγα καλά στην παρουσίασή μου στη δουλειά. Δεν κάνω για αυτή τη δουλειά. ” ή “Η Ελένη μου είπε ότι της άρεσε η παρουσίαση που έκανα στη δουλειά. Δε βαριέσαι, είναι απλά ευγενική”
  • Αυθαίρετα συμπεράσματα/ Διάβασμα σκέψης: Το να ερμηνεύουμε μια κατάσταση χωρίς να υπάρχουν αποδείξεις που να στηρίζουν το συμπέρασμά μας. “Σίγουρα με πέρασε για χαζό”.
  • Συναισθηματική λογική: Το να υποθέτουμε ότι αυτό που αισθανόμαστε είναι αυτό που συμβαίνει στην πραγματικότητα. “Για να νιώθω ενοχές σημαίνει ότι όντως έχω κάνει κάτι κακό”.

Οι παραπάνω παγίδες έχουν ως αποτέλεσμα να ανακυκλώνουμε τις αρνητικές σκέψεις και τα δυσάρεστα συναισθήματα έως το σημείο που αυτά παγιώνονται και μας δίνουν την αίσθηση ενός φαύλου κύκλου από τον οποίο δεν μπορούμε να ξεφύγουμε. Θυμηθείτε, όμως, ότι καμιά καταιγίδα δεν κρατάει για πάντα. Το πρώτο βήμα για να βελτιωθεί η διάθεση και η καθημερινότητά μας είναι να εντοπίσουμε και να αναγνωρίσουμε αυτές τις παγίδες και να κάνουμε εναλλακτικές, πιο λειτουργικές σκέψεις.


Βιβλιογραφία:

Thase E. M. και Lang S. S. (2004). Beating The Blues: New Approaches to Overcoming Dysthymia and Chronic Mild Depression. New York, Oxford University Press

Burns D. D. (2000). Feeling Good: The New Mood Therapy. HarperCollins Publishers.