Ο τέτανος αποτελεί ακόμη συχνό ιατρικό πρόβλημα σε πολλές χώρες του Κόσμου (π.χ. Αφρική, Ινδία, Κίνα). Στην Ελλάδα  λόγω της εφαρμογής αποτελεσματικών προγραμμάτων παιδικού εμβολιασμού, η συχνότητα του τετάνου έχει μειωθεί κατά τα τελευταία χρόνια, χωρίς όμως να μπορούμε ακόμη να μιλάμε για εκρίζωση της νόσου. Κατά τις διακοπές του καλοκαιριού, αρκετοί πολίτες προσβάλλονται από τέτανο κατά τα ταξίδια τους. Αιτίες τα τραύματα που είναι συχνά κατά τις διακοπές, οι κηπουρικές δραστηριότητες, οι εκδρομές στην φύση, η αυξημένη επαφή με ζώα σε συνδυασμό με την ανεπαρκή εμβολιαστική κάλυψη.

Ο τετάνος είναι μια οξεία μολυσματική ασθένεια που προκαλείται από σπόρους του βακτηρίου κλωστηριδίου του τετάνου. Οι σπόροι αυτοί δεν  αποικίζουν μόνο σκουριασμένα αντικείμενα όπως ευρέως πιστεύεται αλλά αφθονούν στο περιβάλλον. Ευρίσκονται στο έδαφος, στη σκόνη, στα έντερα και στα κόπρανα ζώων και περιμένουν την κατάλληλη στιγμή για να διεισδύσουν σε τραύματα ή λύσεις της συνέχειας του δέρματος (π.χ. λύσεις λόγω δήγματος ζώου ή τσιμπήματος κουνουπιού ή νυγμού βελόνας ή αγκαθιών ή εκδορών από φυτά και ξύλα κατά τις περιηγήσεις στην εξοχή ) και υπό αναερόβιες συνθήκες  να βλαστήσουν και να απελευθερώσουν την τοξίνη τους. Για το αρχικό τραύμα,  επειδή συχνά είναι μικρό, δεν αναζητείται αρχική ιατρική θεραπεία ενώ σε πολλές περιπτώσεις το αρχικό τραύμα είναι τόσο ασήμαντο, που δεν μπορεί να εντοπιστεί με προφανή τρόπο. Η περίοδος επώασης του τετάνου είναι 3- 21 ημέρες μετά τη μόλυνση, ωστόσο οι περισσότερες περιπτώσεις εμφανίζονται εντός 14 ημερών από τη μόλυνση της πληγής. Ο τέτανος δεν μπορεί να μεταδοθεί από άτομο σε άτομο.

Τα συμπτώματα του τετάνου οφείλονται στην απελευθέρωση τοξίνης, η οποία ενεργεί στο κεντρικό νευρικό σύστημα. Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν ακούσιες συσπάσεις μυών, δυσκολία στην κατάποση, επιληπτικές κρίσεις, πονοκέφαλο, δυσκαμψία πυρετό και εφίδρωση, αλλαγές στην αρτηριακή πίεση ή στον καρδιακό ρυθμό. Ελλάδα με βάση στατιστικές αποβιώνει το 15-20% των ανθρώπων που προσβάλλονται ενώ η πλήρης ανάρρωση στις πιο ήπιες μορφές της νόσου μπορεί να απαιτήσει αρκετές εβδομάδες.

Σύμφωνα με στατιστικά δεδομένα το 70% των ανθρώπων που πεθαίνουν από τέτανο στην Ελλάδα έχουν αμελήσει τον αντιτετανικό εμβολιασμό. Ενώ το αντιτετανικό εμβόλιο έχει εισαχθεί από το 1960 στην Ελλάδα και ενώ σήμερα τα περισσότερα παιδιά εμβολιάζονται, ο εμβολιασμός εφήβων και ενηλίκων είναι ανεπαρκής. Ο εμβολιασμός εφήβων και ενηλίκων είναι σημαντικός ακόμη και για τους ανθρώπους που έχουν κάνει το πλήρες σχήμα εμβολιασμού κατά την παιδική τους ηλικία, διότι το παιδικό εμβόλιο του τετάνου δεν καταλείπει ισόβια ανοσία και χρειάζεται αναμνηστικούς εμβολιασμούς ανά δεκαετία περίπου. Τι πρέπει να γνωρίζετε για το εμβόλιο:

  • Το εμβόλιο περιέχει αδρανείς τοξίνες τετάνου που δεν προκαλούν νόσο αλλά έχουν την δύναμη να πυροδοτήσουν την δημιουργία προστατευτικών αντισωμάτων. Οι αδρανοποιημένες αυτές τοξίνες συνδυάζονται με αδρανοποιημένες τοξίνες διφθερίτιδας και κοκκύτη με αποτέλεσμα το εμβόλιο να παρέχει προστασία και έναντι των νοσημάτων αυτών ( συνδυασμένο διπλό εμβόλιο διφθερίτιδας τετάνου και τριπλό διφθερίτιδας τετάνου κοκκύτη).
  • Σήμερα το εμβόλιο χορηγείται σε πενταπλό παιδιατρικό σχήμα σε προσχολική ηλικία. Στη συνέχεια ο έφηβος εμβολιάζεται σε ηλικία 11 ετών και ανά δεκαετία.
  • Οι άνθρωποι που δεν έχουν εμβολιαστεί κατά την παιδική τους ηλικία ή έχουν εμβολιαστεί ατελώς πρέπει να κάνουν μία δόση του τριπλού εμβολίου και στη συνέχεια μετά την πάροδο τριάντα με εξήντα ημερών μία δόση διπλού εμβολίου τετάνου διφθερίτιδας και έξι με δώδεκα μήνες μετά την δεύτερη δόση, να επανεμβολιάζονται με το διπλό διφθερίτιδας τετάνου. Στη συνέχεια πρέπει να πραγματοποιούν αναμνηστικούς εμβολιασμούς ανά δεκαετία.
  • Παρενέργειες από το εμβόλιο είναι η ερυθρότητα και ο πόνος στην θέση του εμβολιασμού, χαμηλός πυρετός, κόπωση, κράμπες.
  • Απαγορευτικές αντενδείξεις για εμβολιασμό είναι η σοβαρή αλλεργία ή δυσανεξία σε συστατικά του εμβολίου, σοβαρό οξύ νόσημα, χρόνιο νευρολογικό νόσημα σε φάση υποτροπής.